In memoriam Akiko Tsuruga

Tekst: Marjan Waldorp
Artikel uit Turning Wheel 2026-1

Op 13 Sept. 2025 overleed Akiko Tsuruga in haar woonplaats Brooklyn (New York) na een terminaal ziekbed, 58 jaar jong! In maart 2025 bracht het Jeff Hamilton Organ Trio met Akiko op orgel nog het spetterende album “Coast to Coast” uit. De vonken spatten eraf! Akiko in topvorm! Maar helaas, Akiko is niet meer onder ons. Wederom is een grote hammondspeler en jazzvertolker ons ontvallen!

Akiko Tsuruga werd geboren op 1 Sept. 1967 in Osaka, Japan. De belangstelling voor jazz werd haar met de paplepel ingegoten. Haar grootmoeder was een fervent jazzliefhebber. Zodoende hoorde Akiko als peuter al vele jazzplaten. Ze hield van het geluid van het orgel. Al op 3 jarige leeftijd begon ze met piano- en orgellessen op de Yamaha Music School, waar ze de gelegenheid kreeg om alle mogelijke muziekstijlen te spelen: Amerikaanse populaire muziek, jazz, fusion. Van haar ouders kreeg ze een klein model Yamaha orgel, waarop ze, naar eigen zeggen, meteen verliefd werd! In het begin kon ze nog niet bij de pedalen komen, maar loste dit op door de bas met haar linkerhand te spelen en met de rechterhand de akkoorden en melodie.

In haar high school jaren trok Akiko een keer de aandacht van Mike LeDonne tijdens een master class in Osaka voor een groep jonge studenten. Ze stak haar hand op en vroeg hoe LeDonne in staat was om Milt Jackson te begeleiden tijdens zijn aritmische intro’s. LeDonne’s antwoord was een puntig “luister”! Later zou Akiko hem nog vaak aan deze uitspraak herinneren. ¹

In haar tienerjaren leidde Akiko een druk bestaan enerzijds met het spelen van volleybal wedstrijden (tot competitie in China aan toe) en anderzijds met het spelen op piano en orgel in een lokale lounge. Haar ouders adviseerden haar echter om één instrument te kiezen. Dat werd het orgel! Uiteindelijk besloot Akiko zich volledig op muziek en orgel toe te leggen en te gaan studeren aan het Osaka College of Music. In 1988 haalde ze daar haar masters.

Na haar opleiding ging ze door met het spelen in bars en clubs. In de nachtclub de “Don Shop” kwam zij in contact met diverse Amerikaanse jazzartiesten waaronder beroemde Hammondorganisten. In een interview met Flophouse magazine vertelt Akiko hierover: ²

Voordat ik naar New York ging, werkte ik in clubs in Osaka. Ik speelde vaak in een nachtclub tegenover de Blue Note Osaka club. Veel muzikanten die daar speelden, kwamen na hun optreden even langs. De nachtclub had een Hammond B3 orgel. Ik ontmoette zóveel mensen en kreeg de kans om te spelen met Grady Tate, Dr. Lonnie Smith, Brother Jack McDuff, Jeff “Tain” Watts, Kenny Kirkland, Joey DeFrancesco, Larry Goldings, Earl Klugh.

De Don Shop zou haar leven ingrijpend veranderen! Drummer Grady Tate werd een vriend en een mentor. Hij wist haar over te halen om naar New York te verhuizen en daar haar carrière voort te zetten. Toen Akiko in 2001 in New York aankwam, landde ze op haar eerste avond meteen bij Mike LeDonne, die met saxofonist Jerry Weldon in de Showman’s Jazz Club in Harlem speelde. LeDonne liet haar op het orgelbankje plaatsnemen en was onder de indruk van wat zij allemaal met het orgel kon! Het duurde niet lang voordat Akiko zelf in Showman’s speelde. Akiko en Mike LeDonne zouden levenslang goede vrienden en collega’s blijven. In een Facebook post naar aanleiding van haar overlijden roemt LeDonne Akiko als “een van de groten”:

“Ze speelde met zoveel energie, en hoe langer ze hier woonde, hoe diepgaander haar spel werd. Haar baslijnen waren perfect, en het was geweldig om haar groei te horen en te zien hoe ze uitgroeide tot een van de beste organisten ter wereld. Ze sleepte onvermoeibaar haar keyboard en apparatuur van plek naar plek voor haar optredens. Als ze speelde, kon je de vreugde op haar gezicht zien, omdat ze haar droom tot leven bracht.”

[Akiko Tsuruga en Lou Donaldson 2014, © Antonio Porcar]

In 2006 kreeg ze bezoek van altsaxofononist en bandleider Lou Donaldson. Drummer en mentor Fukushi Tainaka had haar bij hem geïntroduceerd. Lou Donaldson was zeer onder de indruk van haar spel: “Jij bent beter dan wie dan ook, die ik ken in New York!” Donaldson nodigde Akiko uit om in zijn band te komen spelen. Met de band van Donaldson toerde ze over de hele wereld: Europa, Japan, Amerikaanse festivals. Akiko zou meer dan 15 jaar bij Donaldson’s band spelen, totdat hij in 2024 op 98-jarige leeftijd overleed. Donaldson gaf haar de eretitel “The Queen of the Organ”, die zij vanaf 2006 gebruikte voor haar Youtube kanaal @organqueen.

Maar haar grootste mentor en leermeester was Dr. Lonnie Smith. Uren zat Akiko aan zijn zijde om zich zijn timing eigen te maken. Lonnie zei over haar:

“Akiko’s spel is als het kijken naar een bloem die openbloeit, een vogel die haar vleugels uitspreidt in de muziekwereld.”

“Slechts voor één jaar”, had ze haar familie beloofd toen ze naar New York vloog in 2001. Maar ze ging niet meer weg! Ze nestelde zich helemaal in de New Yorkse jazz-scene en daarbuiten en vulde een vaste concertagenda. Op haar blog schrijft ze in Dec. 2009:

Hi, everyone.
I hope all are well with you.
I am doing very well and started to pack up my suite case for my
Chicago trip of the next week.
YES. I will be performing in perhaps one of the most well-known jazz
club in the nation (if there is such a list!),
the one and only GREEN MILL JAZZ CLUB in Windy City for the first time!!

BUT WAIT!
Before I go off to Chicago, I have New York Local gigs to my friends
in New York, and January's West Coast Tour to the friends in the West.

Here is my December and January schedule.

I will be at Showmans on Friday and Saturday of this weekend.
Friday is with Lou Donaldson Quartet, and Saturday is with
Rudy Petschauer Quartet.

Friday, December 11                                 Lou Donaldson-alto sax & vocal
10:00 PM &12:00AM (2 Sets)                          Fukushi Tainaka-drums
Lou Donaldson Quartet                               Akiko Tsuruga-hammond B3 Organ
                                                    TBA-guitar
Showmans 375 West 125th Street, New York, NY 10027

$30 Saturday, December 12                           Akiko Tsuruga - Organ
3:00PM - 7:00 PM (3 Sets)                           Jerry Weldon - tenor sax
Akiko Tsuruga Quartet                               Andrew Beals - atlo sax
                                                    Rudy Petschauer - drums
Candlelight Lounge
24 Passaic Street, Tranton, NJ 08618

Saturday, December 12                               Rudy Petschauer - drums
9:00PM - 2:30 AM (3 Sets)                           Jerry Weldon - tenor sax
Rudy Petschauer Quartet                             Andrew Beals - atlo sax
                                                    Akiko Tsuruga-hammond B3 organ
Showmans
$5, 2 drink minimum 

In totaal bracht Akiko Tsuruga 13 albums uit als bandleider en als begeleidend muzikant. Met Grady Tate nam zij in 2004 haar Japanse debutalbum “Harlem Dreams” op, met Frank Wess op saxofoon en fluit en Satoshi Inoue op gitaar. Met dit album gaf Akiko meteen haar visitekaartje af als Hammondspeler van wereldklasse! Dit prachtige album met 12 deels door haar zelf gecomponeerde nummers laat het hart van iedere Hammond jazzliefhebber sneller kloppen! In Japan was dit album zo populair dat Akiko twee maal terug ging naar Japan voor een toer. De tweede toer in 2005 werd haar groep uitgenodigd in de Suzuki fabriek. Als eerbetoon voor haar promotie kreeg Akiko van Mr. Suzuki persoonlijk een Hammond XK-3 orgel. Voor Berklee Press schreef Akiko een instructieboek “Hammond Organ Complete” met CD. Dit boek werd ook in het Japans vertaald en uitgegeven. In de Japanse film “Last Love” (2007) trad Akiko op als jazzpianiste. ³

In 2006 bracht Akiko haar VS debutalbum “Sweet and Funky” uit. Dit album werd door Downbeat Magazine geselecteerd voor de lijst “Beste albums van 2007”. In 2007 ontving Akiko Tsuruga van het Japanse magazine “Swing Journal” de “New Star Award”. Dit was de eerste keer dat een organist deze award kreeg! ⁴ In de Downbeat Magazine Critics Poll staat Akiko herhaaldelijk vermeld als “Organ, Rising Star”, naast grootheden als Larry Goldings en Tony Monaco. In de lezerspoll 2017 van Hot House Magazine (NYC) werd Akiko gekozen als “Best Organ”. ⁵

In 2019 trad Akiko als gastsoliste op in het New Yorkse vrouwencollectief “Lioness” voor het album “Pride & Joy”. ^{6 7} Bijzonder succesvol was haar samenwerking met drummer en bandleider Jeff Hamilton. Met Akiko op de B3 bracht het Jeff Hamilton Organ Trio vanaf 2014 maar liefst vier albums in verschillende bezettingen uit, waarvan het laatste album “Coast to Coast” (31 maart 2025) misschien wel het allermooiste is! Jeff zegt over haar: ⁸

“Akiko’s spel reflecteert haar persoonlijkheid: Intens, positief, energiek en vreugdevol. Ze speelt om anderen zo goed mogelijk te laten klinken.”

[Akiko en Joe in full swing april 2020, Catherine Lombardi’s restaurant, New Brunswick (NJ)]

In 2024 kwam “Beyond Nostalgia” uit, haar laatste album als bandleider, met Joe Magnarelli op trompet, Jerry Weldon tenorsaxofoon, Ed Cherry gitaar en Byron Landham drums. Op Bol.com is een ronkende beschrijving te vinden met hierin o.a.: ⁹

“Tsuruga’s interpretatie van soul jazz kenmerkt zich door duidelijk herkenbare grooves, swingende ritmiek en bluesachtige harmonieën. Hoewel de muziek diep geworteld is in de traditie van soul jazz, zijn haar arrangementen fris en modern.”

Akiko trad op 20 april 2015 in het huwelijk met trompettist en flügelhorn speler Joe Magnarelli met wie zij al vaak had opgetreden. Zij vervolgden ieder hun eigen carrierèpad, maar vonden ook tijd voor gezamenlijke (gast)optredens. Zo vormden zij samen de helft van het kwartet dat Joe’s vriend de tenorsaxofonist Ralph Lalama in Covidtijd samenstelde voor zijn studioalbum “Staycation, a family affair” (2022). Op 16 januari 2026 zal Joe’s nieuwste album “Decidedly So” uitkomen met daarin het nummer “10th Anniversary” dat hij voor zijn vrouw schreef. Vanwege haar overlijden heeft Joe zijn nieuwe album aan haar opgedragen. ¹⁰ Akiko Tsuruga laat haar moeder, een zus en broer en haar man Joe na en vele fans over de hele wereld!

Akiko is niet meer onder ons, maar dankzij de moderne technologie kunnen we wel van haar inspirerende albums en spetterende optredens blijven genieten!

Bronnen: ¹¹, ¹², ¹³, ¹⁴, ¹⁵